Το παιδί

Του Jules Vallès

            Το 1876, ο Jules Vallès γράφει την ιστορία «ενός παιδιού» που θα αποτελέσει τον πρώτο τόμο της τριλογίας του Jacques Vingtras. Η εφημερίδα “le Siècle” θα το δημοσιεύσει το 1878 με το ψευδώνυμο “la chaussade”. Ο υπότιτλος «Το παιδί» και το όνομα του Vallès θα εμφανιστούν στην τρίτη έκδοση το 1881.

            Το έργο αυτό είναι ένα είδος αυτοβιογραφίας.

Ο Jules Vallès γράφει μ’ ένα ύφος ειρωνικό που αρέσει σε πολλούς αναγνώστες και είναι πραγματικά ευχάριστο.

            Τα κύρια πρόσωπα είναι ο Jacques και οι γονείς του: ο κ. και η κα Vingtras.

            Η σύλληψη της ιστορίας του έργου άρχισε, όταν ο Jules Vallès ήταν 44 χρόνων. Σκέφθηκε ότι οι αναμνήσεις των παιδικών και νεανικών του χρόνων, η δυστυχία της γενιάς του θα αποτελούσαν μια ενδιαφέρουσα ιστορία για παιδιά κακοποιημένα και τυραννισμένα από τους γονείς και από το σύστημα της κοινωνίας και του σχολείου.

            Αυτό το μυθιστόρημα που είναι η αυτοβιογραφία του συγγραφέα είναι αφιερωμένο «σε όλους εκείνους που πλήττουν στο σχολείο, στα παιδιά που είναι υπό την τυραννία της οικογένειας και των εκπαιδευτικών, είναι μια κραυγή αφύπνισης που προέρχεται από την καταγγελία της διπλής καταπίεσης: Οικογένειας-Σχολείου.

            Ο αφηγητής του έργου Jacques είναι 5 χρόνων όταν αρχίζει να εξιστορεί τα δεινά της ζωής του. Είναι γιός μιας χωρικής γυναίκας, άδικης, ύπουλης και ενός πατέρα που είναι καθηγητής. Ο Jacques διηγείται: «η μητέρα μου λέει, ότι δεν πρέπει να κακομαθαίνουμε τα παιδιά και με μαστιγώνει κάθε πρωί. Όταν δεν έχει χρόνο το πρωί, το αφήνει για το μεσημέρι και σπάνια πιο αργά από τις 4 η ώρα». Ο Jacques δεν λέει τίποτα διότι αυτός ξέρει ότι είναι για το καλό του και η μητέρα δεν το κάνει από ευχαρίστηση αλλά από αναγκαιότητα. Το παιδί, ο Jacques υποφέρει βέβαια αλλά αναδιπλώνεται στις οικογενειακές συνήθειες. Το παιδί, αδύναμο όπως είναι απέναντι σ’ αυτό που του συμβαίνει, έχει για μόνο του όπλο το βλέμμα του και τη σιωπή του. Διότι οι γονείς δεν ανέχονται καμία απόκλιση της συμπεριφοράς του.

            Ο Jacques είναι λοιπόν μελαγχολικός και μόνος. Ευτυχώς που η οικογένειά του πλαισιώνεται από θείους και θείες ευχάριστους και συμπαθητικούς. Ερωτεύεται κάποια στιγμή μια από τις ξαδέλφες του.

            Μετά την μητρική καταπίεση, ο Jacques γνωρίζει την καταπίεση του σχολείου: εκεί τρώει άσχημα και υφίσταται άλλες τιμωρίες. Οι καθηγητές είναι και αυτοί φρικτοί ψευτοδιανοούμενοι. Ένας απ’ αυτούς, ένας γελοίος φιλόσοφος ισχυρίζεται ότι θα φέρει στον Jacques αποδείξεις για την ύπαρξη του Θεού.

            Έρχονται κάποια χρονική στιγμή βέβαια οι διακοπές που είναι συνώνυμες με την έννοια της χαλάρωσης. Ο Jacques εκεί βρίσκει ένα είδος ελευθερίας.

            Στο Λύκειο, πλήττει παρόλο που διαβάζει τον Ροβινσώνα Κρούσο. Οι παλιές μητρικές συνήθειες αναφαίνονται στην συνέχεια, καθόσον τα γεύματα είναι πάντα βασανιστικά και δύσκολα: «πρέπει ο Jacques να τρώει αυτό που δεν θέλει και να αφήνει αυτό που προτιμά».

            Η οικογένεια κάποια στιγμή γνωρίζει ένα δράμα: την απιστία του παθητικού και πικραμένου πατέρα που ζητά παρηγοριά και συμπαράσταση σ’ άλλες αγκαλιές.

            Η μητέρα του Jacques όμως δεν σταματά να ντροπιάζει τον γιο της και φαίνεται εξίσου αμετάπειστη και σκληρή απέναντι στις κατ’ οίκον υπηρέτριες που η ίδια εκμεταλλεύεται.

            Στις μέρες μας η κακοποίηση και η σκληρότητα απέναντι στα παιδιά έχει εκδηλωθεί με την παιδική πορνογραφία και την πορνεία που αποτελούν την εμπορευματική πλευρά του θέματος.

            Μα οι περιπτώσεις υψηλού κινδύνου βρίσκονται κυρίως στα πλαίσια της οικογένειας.

            Τα φαινόμενα της οικογενειακής βίας και της σωματικής και σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών τα τελευταία χρόνια καταλαμβάνουν συχνά μέρος της επικαιρότητας.

            Το σύμπτωμα της κακοποίησης αφορά το παιδί, ενώ τα αίτια αφορούν την οικογένεια και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

            Η επιβολή εξουσίας στο παιδί αρχίζει από τη γέννησή του από τους ίδιους τους γονείς του υπό μορφή προστασίας και ένταξής του στην κοινωνική ζωή αλλά πολλές φορές γονείς μορφωμένοι και αμόρφωτοι σύμφωνα με το ήθος και τα βιώματά τους οδηγούνται σε παρεκτροπές, υπερβολές και ακραίες θέσεις σε σχέση με την διαπαιδαγώγηση του παιδιού τους.

            Ο ρόλος του δυνατού και του αδύναμου οφείλει να εγκαταλειφθεί, οι ρίζες του οποίου προέρχονται από κοινωνίες με προκαταλήψεις και αντιλήψεις όπου ο άντρας είχε το ρόλο του δυνατού, του εξουσιαστή στη ζωή των αδύναμων και ισόβια καταδικασμένων μελών της οικογένειας, όπως το παιδί.

            Ίσως σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά είναι επιτακτική  ανάγκη η πολιτεία να επέμβει δυναμικά και να καταδικάσει παραδειγματικά τέτοιου είδους ανάρμοστες συμπεριφορές εξουσίας. Επιπλέον να αναζητήσει τα αίτια για να τα θεραπεύσει και να μην αντιμετωπίζει μερικώς μόνο τα συμπτώματα.

            Οι Διεθνείς οργανισμοί που διακηρύττουν τα δικαιώματα του παιδιού οφείλουν να λειτουργήσουν εποικοδομητικά και όχι στατιστικά, να μην εκπονούν μόνο μελέτες και θεωρίες αλλά να παρεμβαίνουν ουσιαστικά και πρακτικά στα προβλήματα των παιδιών που συνεχώς επαυξάνονται, όπως: σωματικές κακώσεις, συνθήκες εγκατάλειψης, στέρησης, σοβαρές διαταραχές σωματικής, νοητικής και συναισθηματικής μορφής, παιδοκτονίες, εκμετάλλευση, αιμομιξίες, αφαίρεση οργάνων, διάφορες μορφές βίας από ανθρώπους με νοσηρή κυριαρχική συμπεριφορά που εμπνέουν το φόβο και τον τρόμο στο θύμα τους που λέγεται ΠΑΙΔΙ και είναι απροστάτευτο πολλές φορές άμεσα από την οικογένειά του και έμμεσα από την ολιγωρία της πολιτείας. 

*Ο Jules Vallès ήταν συγγραφέας στον 19^ο αιώνα, δημοσιογράφος και μέλος της Κομούνας του Παρισιού. Έζησε μια δυστυχισμένη παιδική περίοδο κατά την οποία ανέπτυξε μια συμπεριφορά με αισθήματα άρνησης και αντίθεσης προς το θεσμό της οικογένειας και του σχολείου. Ως ενήλικας, υπήρξε υπερασπιστής των επαναστατικών ιδεών.