Μοιραίοι Έρωτες

-Ο ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΦΕΔΕΡΙΚΟ ΓΚΑΡΘΙΑ ΛΟΡΚΑ, 20^ός αιώνας

-MANON LESCAUT ΤΟΥ PRÉVOST, 18^ος αιώνας

-CARMEN  ΤΟΥ MÉRIMÉE, 19^ος αιώνας

            Ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, αυτός ο σπουδαίος ποιητής του 20^ού αιώνα στις 19 Αυγούστου του 1936 έξω από τη Γρανάδα εκτελέστηκε σε ηλικία 38 χρόνων από τα μέλη της τοπικής φάλαγγας του Franco.

            Το φασιστικό καθεστώς δεν δίστασε να εκτελέσει ένα διάσημο ποιητή, αλλά γιατί να απορούμε, αφού εκείνη τη χρονιά μόνο στη περιοχή γύρω από την Αλάμπρα η φάλαγγα εκτέλεσε 30.000 άτομα, επειδή ο Franco είχε διακηρύξει ότι θα «προστάτευε» την Ισπανία από τη «διεθνή κομμουνιστική, εβραϊκή και μασονική συνωμοσία».

            Στη ποίηση του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα φώλιασε η ψυχή της Ανδαλουσίας. Άνθρωποι, πόθοι, πάθη, έρωτες, αγώνες, παραδόσεις, φύση, ήταν ο μαγικός ιστός πάνω στον οποίο ο ποιητής ύφαινε την οικουμενική, αθάνατη ποίησή του.

            Μέσα στη ποίησή του «τραγούδησε» την αγάπη αλλά και το θάνατο.

            Ένα έγκλημα τιμής σε μια μικρή πόλη της Ανδαλουσίας που ενέπνευσε τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα να γράψει το πιο διάσημο έργο του, τον Ματωμένο Γάμο, είναι όταν η νύφη φεύγει κρυφά με τον άντρα της εξαδέλφης της, ιστορία που δεν μπορεί παρά να έχει τραγικά επακόλουθα.

            Μια αληθινή ιστορία ζήλιας και θανάτου μεταξύ των χωρικών της Ανδαλουσίας που σημάδεψε μια νέα αφετηρία για το μοντέρνο θέατρο ποίησης ο Ματωμένος Γάμος του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, ενός από τους μεγαλύτερους δραματικούς συγγραφείς του μοντέρνου θεάτρου.

            Είναι μια ιστορία παλιά όσο και ο κόσμος που παρουσιάζει: πραγματικότητες και αληθινά συναισθήματα μέσα από τον αρραβώνα, το γάμο, το θάνατο, την ξαφνική απομάκρυνση μιας νύφης από το γάμο της.

            Οι εικόνες του θανάτου, του φεγγαριού και των ξυλοκόπων προετοιμάζουν τη συνέχεια.

            Το Φεγγάρι εμφανίζεται σαν χαρακτήρας και μέσα από ένα μονόλογο πενθεί τη μοναξιά του και δηλώνει την επιθυμία του να χυθεί αίμα, προκειμένου να τιμωρήσει τους ανθρώπους που το άφησαν έξω από τα σπίτια τους. Συνοδεύεται από μία ζητιάνα που παρουσιάζεται σαν προσωποποίηση του θανάτου. Μαζί συμφωνούν πως τα μαχαίρια πρέπει να βρουν το δρόμο τους, η εκδίκηση να ξεκινήσει και το αίμα να χυθεί σιγά-σιγά και έτσι ρίχνει το φως του στο δάσος. Την ίδια στιγμή συντροφιά ο γαμπρός μ’ ένα παλληκάρι, ψάχνουν στο σκοτεινό δάσος για τους δραπέτες. Εκεί εμφανίζεται ο θάνατος με τη μορφή γριάς ζητιάνας και προσφέρεται να τους οδηγήσει στα ίχνη του Λεονάρντο και της Νύφης που αγκαλιάζονται παράφορα και αναρωτιούνται για το ζοφερό τους μέλλον. Ο θάνατος με τη μορφή της ζητιάνας εμφανίζεται και αναγγέλλει τον αλληλοσκοτωμό στην ακροποταμιά.

            Η τιμή του γαμπρού έχει μείνει άθικτη.

            Η Νύφη γυρίζει από το δάσος με κατακόκκινο νυφικό από το αίμα των δύο αντρών. Η Μάνα του Γαμπρού εξαγριωμένη επιχειρεί να τη σκοτώσει αλλά συγκρατείται.

Όταν ο άνθρωπος λοιπόν υποφέρει και βασανίζεται τότε κάνει την υπέρβαση της λογικής και η χαρά και ο πόθος του έρωτα μετατρέπονται σε απώλεια και θάνατο, όπως συνέβη με τους δύο άνδρες.

Η έλλειψη εγκράτειας και σωφροσύνης, η αιώνια διαμάχη ανάμεσα στο συναίσθημα και την κακή στιγμή επιφέρει τελικά την αυτοτιμωρία αλλά και την κάθαρση.

~    ~    ~   ~   ~   ~

Ένα άλλο αριστούργημα γεμάτο πάθος, πόνο και αγάπη είναι η ιστορία με τη Manon Lescaut.

Υπάρχει στο έργο αυτό το όραμα της ιδανικής αγάπης και της απόλυτης αφοσίωσης.

Η λαμπρή καριέρα του ιππότη Des Grieux διακόπτεται ξαφνικά από τη θέα μιας όμορφης νεαρής κοπέλας της Manon που προκαλεί δραματικές αλλαγές στη ζωή του.

Ο νεαρός ιππότης αφήνει πίσω του κάθε λογική για να επιδοθεί «στο μοιραίο πάθος του». Ζει την ιδανική και ρομαντική αγάπη μακριά από τη κοινωνική πραγματικότητα.

Ο ιππότης έρχεται αντιμέτωπος με τη κοινωνία που κυριαρχείται από την εικόνα της πατρικής εξουσίας, όπου ο πατέρας αντιτάσσεται στην αγάπη του γιου του, με το πλούτο που επιτρέπει την αδικία και την ανηθικότητα και τέλος με τη μορφή του κυβερνήτη της Νέας Ορλεάνης που αντιπροσωπεύει τη πολιτική εξουσία, με βάση το νόμο της ζούγκλας.

Τα τρία αυτά στοιχεία που είναι οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών θέλουν να κλέψουν την αγάπη του Des Grieux. Γι’ αυτό έρχεται να απορρίψει αυθαίρετα τους συμβατικούς νόμους της ηθικής και να δημιουργήσει το δικό του ηθικό κόσμο.

Ο ιππότης παραβαίνει τα συμβατικά όρια, γίνεται διαδοχικά ψεύτης, κλέφτης, δολοφόνος και όλα αυτά με την ελπίδα να ανακτήσει την αγάπη της ερωμένης του και να ζήσει το «μεγάλο και ακαταμάχητο πάθος του». Θυσιάζει την αρετή για τον ηρωισμό του έρωτα.

Είναι ένα παραλήρημα αγάπης, μιας αγάπης που τελικά σημαδεύεται από το κτύπημα της ατυχίας που το αποκορύφωμά της φθάνει στο θάνατο.

Τύχη και μοίρα εργάζονται κεραυνοβόλα.

Το έργο παρουσιάζει το θρίαμβο του πάθους όπου ο ήρωας μαγεύεται από την ομορφιά της Manon Lescaut και παραδίδεται στα δίχτυα του έρωτα. Ενθουσιασμός, μοιραίο πάθος και τραγικό τέλος. Είναι ένα έργο που συνδυάζει τη χαρά του έρωτα, την έκσταση της αγάπης και τη δυστυχία που τα διαδέχεται σαν τραγικός επίλογος.

~    ~    ~   ~   ~   ~

Μια άλλη τραγική ιστορία είναι με το José Navarro που ερωτεύεται παράφορα με μια φλογερή γυναίκα τσιγγάνων τη Carmen. Είναι μια μοιραία συνάντηση, μια ιστορία έρωτα και ζήλιας. Στο πρόσωπο της Carmen υπάρχει το αρχέτυπο της ελεύθερης γυναικείας φύσης που δεν υποκύπτει σε καταναγκασμούς. Η ατίθαση αυτή γυναίκα συνοδεύεται από το μοτίβο της μοίρας.

Η Carmen είναι μια γυναίκα αισθησιακή που την ερωτεύονται όλοι οι άντρες, η ίδια ερωτεύεται δυνατά αλλά προτιμά να πεθάνει παρά να χάσει την ελευθερία της. Η ζωή της είναι μια κραυγή διαμαρτυρίας και ύπαρξης αλλά αυτό προέρχεται και από τη κοινωνική της τάξη και καταγωγή. Ομορφιά παράξενη και άγρια, ύπαρξη διαβολική.

Στο έργο αυτό εμφανίζονται χαρακτήρες με άγρια πάθη και ανθρώπινες αδυναμίες.

Έργο φλογερό, γεμάτο πάθος και συναίσθημα. Μια γυναίκα που όταν λέει ότι αγαπάει, το εννοεί και όταν δεν αγαπάει το λέει με ειλικρίνεια.

«Ελεύθερη γυναίκα» που είχε μια τέτοια σχέση με την ελευθερία της που προτιμούσε να πεθάνει παρά να τη χάσει.

Αύρα μυστηρίου, μαγείας, μια μοιραία γοητεία. Όμως η ζήλια και η απιστία του «καταραμένου έρωτα» οδηγούν και πάλι στο θάνατο που θριαμβεύει σ’ όλο το μεγαλείο του.

Μεταστροφή λοιπόν της μοίρας όπου ο José Navarro από απλός στρατιώτης γίνεται φονιάς και η Carmen επιλέγει το θάνατο από το συμβιβασμό και τη δέσμευση.

Και στα τρία έργα που αναφέρονται παραπάνω και έχουν γραφτεί σε διαφορετικούς αιώνες διαπιστώνουμε ότι ο θάνατος έρχεται τελικά να λυτρώσει τις βασανισμένες ψυχές των ερωτευμένων που δεν μπορούν να βρουν διέξοδο στο όνειρο και την ασυγκράτητη αγάπη τους. Η μοίρα έχει προδικάσει το μέλλον τους και η φυγή προς το θάνατο αποδεσμεύει τις ψυχές τους από το βάρος μιας δυστυχισμένης ζωής που αλλοτριώνει καθημερινά την προσωπικότητα και τα συναισθήματά τους. Είναι μοιραία λοιπόν η επιλογή του έρωτά τους, μοιραίος και ο θάνατος που εξιδανικεύει τα συναισθήματά τους, τα τοποθετεί στη σφαίρα του ιδανικού, του τέλειου, της ουτοπίας.

Είναι έρωτες με δυσάρεστη κατάληξη, αλλά τόσο έντονοι που ο μέσος άνθρωπος δεν μπορεί να τους κατανοήσει. Είναι παραμυθένιοι έρωτες, με πρωταγωνιστές εξαίσια πρόσωπα, που αγωνίζονται και ανυψώνονται σε «μάρτυρες» αγάπης. «Ίσως» η εποχής μας, όπου ο εκχυδαϊσμός του έρωτα και η υποκρισία της αγάπης βασιλεύουν να έχει ανάγκη από τέτοια ανιδιοτελή πρότυπα.

Σημειώσεις: Prévost d’ Exiles (1697-1763): γάλλος συγγραφέας, έγραψε τη Manon

                   Lescaut το 1731.

                   Mérimée Prosper (1803-1870): γάλλος συγγραφέας έγραψε τη Carmen

                   το 1845.