Η παράξενη ιστορία του Δρ Jekyll και του κ. Hyde

Από τον R. Stevenson (1850-1894)

ΕΙΝΑΙ:

«Η δολοφονία του υπερεγώ από το δειλό

Εγώ που υπάρχει στον καθένα μας»

            Ο Σκωτσέζος συγγραφέας Robert Sevenson γεννήθηκε στις                      13 Νοεμβρίου του 1850 στο Εδιμβούργο.

            Έζησε μια παιδική ηλικία μέσα στην δυαδικότητα που προέρχεται από την οικογενειακή καταγωγή καθώς το επάγγελμα του πατέρα του ήταν κληρονομικά συνδεδεμένο με την κατασκευή των φάρων, από τον παππού στο γιο. Γνωρίζει λοιπόν μια αντίθεση ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα, ανάμεσα στα φώτα του ευεργετικού πολιτισμού και στην αγριότητα του ωκεανού καθώς βρίσκεται στα άγρια παράκτια της Σκωτίας. Δεν θα ακολουθήσει φυσικά το επάγγελμα του μηχανικού αλλά θα συγκρατήσει στην μνήμη του την ανήσυχη και παράξενη εικόνα της θάλασσας και αυτό το θόρυβο του κύματος.

            Άλλο σημείο δυαδικότητας ήταν, από τη μια πλευρά η κατασκευή των φάρων και από την άλλη η θρησκεία.

            Επίσης η καταγωγή του πατέρα του από την Σκωτία και της μητέρας του από το Ηνωμένο Βασίλειο.

            Ο πατέρας του R. Stevenson, οπαδός του Καλβνινισμού του εμφυσά τον αυστηρό διαχωρισμό ανάμεσα στο Καλό και στο Κακό.

            Ολοκληρώνοντας ο R. Stevenson την κληρονομηθείσα αρχική δυαδικότητα των παιδικών του φόβων προβαίνει στην δραστηριότητα της συγγραφής.

            Το έργο του «η παράξενη ιστορία του Δρ. Jekyll και κ. Hyde» χρονολογείται στην Βικτωριανή εποχή του Λονδίνου που θα διαδεχθεί ο 20^ος αιώνας, ως απελευθερωτής της εποχής του πουριτανισμού.

            Από το 1886, λοιπόν, ο Robert Stevenson βυθίζεται στα βάθη της δυσμορφίας του καθρέφτη της ανθρώπινης ψυχής και φθάνει μέχρι τη ρίζα του ασυνείδητου.

            Η ύπαρξη δύο ή περισσοτέρων προσωπικοτήτων μέσα στο ίδιο το άτομο αντιπροσωπεύει ουσιαστικά συγκρούσεις αυτο-περιορισμού και αυτο-ικανοποίησης, γενικότερα σοβαρές ψυχικές συγκρούσεις.

            Στο Λονδίνο λοιπόν στα τέλη του 19^ου αιώνα ο Henry Jekyll, ένας λαμπρός και χαρισματικός γιατρός κάνει κάποια πειράματα στο εργαστήριό του, δοκιμάζει ένα υγρό και ανακαλύπτει από τις έρευνές του το παιχνίδι της δυαδικότητας και τις αντίθετες τάσεις του Καλού και του Κακού, πειράματα σχετικά με την ανθρώπινη ψυχή.

            Ο συγγραφέας R. Stevenson παρουσιάζει το μυστήριο της μεταμόρφωσης και της ασάφειας του χαρακτήρα του Δρ Jekyll και του κ. Hyde. Το ίδιο το άτομο μέσα από τα μάτια των ανθρώπων είναι υγιές και μέσα από τα μάτια των ανθρώπων διεστραμμένο.

            Η περιγραφή του κ. Hyde είναι ο τέλειος ανταγωνισμός με τον Δρ. Jekyll. Ο Hyde περιγράφεται, ως ένα τέρας, ένα πλάσμα μιας παράλογης και ανώμαλης ανθρώπινης παρουσίας. Ο Hyde εμφανίζεται ως τιμωρία προς το Δρ Jekyll, μια καταδίκη, το φάντασμα κάποιας παλιάς αμαρτίας.

            Ο Hyde εμπνέει φόβο και απέχθεια. Ενσαρκώνει την κακή πλευρά της ανθρώπινης φύσης.

            Ο Δρ Jekyll και ο κ. Hyde στην πραγματικότητα αποτελούν ένα ενιαίο χαρακτήρα.

            Από την μια πλευρά ο αξιοσέβαστος γιατρός Jekyll με μια ζωή συμβατική και ευυπόληπτη, παγιδευμένος στις συμβάσεις μιας πουριτανικής κοινωνίας και από την άλλη πλευρά ο διεφθαρμένος και φρικτός Hyde.

            Κάθε άνθρωπος περιέχει αντίθετες ψυχικές δυνάμεις, όπως, στο έργο του R. Stevenson, όπου ένα alter ego κρύβεται πίσω από μια ευγενική παρουσία, όπως, αυτή του Δρ Jekyll.

            Οι δύο διαφορετικές πλευρές του χαρακτήρα είναι σε κατάσταση αλληλοεξάρτησης και αποτελούν ένα ενιαίο χαρακτήρα.

            Τελικά η καλή πλευρά του χαρακτήρα του Δρ Jekyll καταβροχθίζεται από την κακή που φέρει στο φως ανεκπλήρωτες επιθυμίες που έχουν καταπιεστεί στο βάθος του ασυνείδητου και που με τις κατ’ επανάληψη προκλήσεις έρχονται στην επιφάνεια για να ικανοποιηθούν.

            Το «Υπερεγώ» όμως απωθεί, συγκρατεί και καταδιώκει. Ενώ το «Εγώ» δοκιμάζει, εξοργίζει και επανέρχεται.

            Το «Υπερεγώ» σε κάθε άνθρωπο είναι εκείνη η φωνή που υπαγορεύει και υποδεικνύει στο μυαλό και στην ψυχή του καθενός μας «ποιο είναι καλό» και «ποιο είναι κακό για να μη το κάνει».

            Η παρουσία του Καλού και του Κακού διαιρεί και συνθέτει την διπλή φύση του ανθρώπου.

            Η φωνή όμως του Υπερεγώ είναι αυτή που στηρίζει τον άνθρωπο σε μια ισορροπία διανοητική, ψυχική και σωματική και προέρχεται από προσωπικές φιλοσοφικές αναλύσεις και υπαρξιακές αναζητήσεις.

            Σύμφωνα δε με τον αυστριακό θεμελιωτή Φρόυντ της ψυχαναλυτικής σχολής στον τομέα της ψυχολογίας, η λειτουργία του ασυνείδητου διαιρείται σε τρία μέρη: το «Εκείνο», το «Εγώ» και το «Υπερεγώ». Το «Εκείνο» αντιπροσωπεύει τα κίνητρα, τα ένστικτα και τις βιολογικές ανάγκες του ατόμου και είναι έμφυτο. Η έννοια του «Εγώ» αποτελεί το λογικό μέρος που αναπτύσσεται και καλλιεργείται με την επίδραση της συσσωρευμένης εμπειρίας. Το «Υπερεγώ» αντιπροσωπεύει όλες τις θετικές, ηθικές και κοινωνικές αξίες του ατόμου, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο την ηθική συνείδηση.

            Ο Φρόυντ διατύπωσε πως η αλληλοσυσχέτιση των τριών αυτών στοιχείων καθορίζουν την ψυχική κατάσταση του ατόμου.

            Κατά τον R. Stevenson όμως: Το Υπερεγώ και το Εγώ είναι αυτή «η παλιά υπόθεση πολέμου στα μέλη» που δρα λυσσαλέα στη «φοβισμένη μήτρα» της Συνείδησης του Δρ Jekyll.

            Αυτό το διαχρονικό σε αξία έργο του R. Stevenson που αναφέρεται στη δυαδικότητα της προσωπικότητας θα μπορούσε να ήταν και μια αλληγορία σχετική με την έλευση του Ευρωπαϊκού Φασισμού και την άνοδο του Ναζισμού όπου εκεί προβάλλεται το αρρωστημένο εθνικιστικό Εγώ αλαζονείας, υπεροψίας και απληστίας που ισοπεδώνει και καταστρέφει την ανθρωπότητα χωρίς έλεος και ίχνος ανθρωπιάς.